Pogoda ładna, słońce świeci, jesienne liście zdobią okoliczne drzewa. Dla mnie to brzmi jak dobry początek dnia na wycieczkę. Gdy przyjechałam na Podlasie, to usłyszałam niejednokrotnie, że Tykocin to idealne miejsce na jednodniową wycieczkę z Białegostoku. Miasteczko nad Narwią łączy barokowy rynek, wielokulturową historię i odbudowany zamek. W listopadzie jest tu spokojnie, a mgły nad rzeką dodają klimatu. Byłam tam raz, ale planuję wybrać się ponownie.
Zamek, synagoga i barokowe miasteczko nad Narwią na Podlasiu
Tykocin w pigułce: historia miasteczka
Tykocin leży około 30 km na zachód od Białegostoku. Prawa miejskie nadał mu w 1425 roku książę Janusz Mazowiecki. Jednakże, miasto straciło je po II wojnie światowej i odzyskało dopiero w 1991 roku.
W XVI wieku król Zygmunt August rozbudował tutejszy zamek. Co więcej, uczynił z Tykocina jedną z najsilniejszych twierdz na nizinach Rzeczypospolitej. Jednak podczas potopu szwedzkiego twierdza przechodziła z rąk do rąk. Dodatkowo w 1705 roku w Tykocinie ustanowiono Order Orła Białego, najstarsze polskie odznaczenie.
Hetman Czarniecki i Branicki
Po potopie król Jan Kazimierz nadał starostwo tykocińskie hetmanowi Stefanowi Czarnieckiemu. Później, jego wnuk, Jan Klemens Branicki, przebudował miasto w stylu barokowym. To właśnie jemu Tykocin zawdzięcza dzisiejszy układ rynku i kościół.
Żydowski Tykocin
W 1522 roku Olbracht Gasztołd sprowadził do miasta Żydów. Przed II wojną światową społeczność żydowska liczyła ponad 2 tys. osób, czyli 44 procent mieszkańców. W sierpniu 1941 roku Niemcy wymordowali niemal wszystkich tykocińskich Żydów w pobliskim lesie. Pamięć o nich przechowuje dziś Wielka Synagoga.
Co zobaczyć w Tykocinie: najważniejsze zabytki
Wielka Synagoga i Muzeum w Tykocinie
Wielka Synagoga to najważniejszy zabytek miasta i jedna z najcenniejszych synagog w Polsce. Murowana budowla powstała w XVII wieku w miejscu drewnianej. W następnym stuleciu ją rozbudowano. Jednakże, w czasach PRL służyła jako magazyn nawozów.
Dziś w synagodze działa Muzeum w Tykocinie, oddział Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Najpierw w sali modlitewnej zobaczysz bimę, aron ha-kodesz i ściany pokryte hebrajskimi i aramejskimi inskrypcjami. Wnętrze robi ogromne wrażenie nawet na osobach, które widziały wiele zabytków.
Zamek w Tykocinie
Zamek w Tykocinie to dziś rekonstrukcja. Pierwszy murowany zamek wzniesiono w 1433 roku na miejscu drewnianej warowni. Natomiast po pożarze w 1734 roku budowla popadła w ruinę, a z czasem zostały już tylko fundamenty i piwnice.
W 2002 roku Jacek Nazarko rozpoczął odbudowę zamku. W rezultacie w murach działa małe muzeum i restauracja. Zamek organizuje też lekcje żywej historii i inscenizacje dla grup. Zwiedzanie trwa około 35 minut.
Kościół Trójcy Przenajświętszej
Barokowy kościół Trójcy Przenajświętszej powstał w latach 1742-1750 z fundacji Jana Klemensa Branickiego. Warto przyjrzeć się wnętrzu, gdyż zdobią je malowidła ścienne z 1749 roku i siedem ołtarzy. Organy należą do najcenniejszych na Podlasiu.
Plac Czarnieckiego i pomnik hetmana
Centralnym punktem miasteczka jest plac Stefana Czarnieckiego. Pośrodku stoi pomnik hetmana z 1763 roku, wykonany z piaskowca. To drugi najstarszy pomnik świecki w Polsce po kolumnie Zygmunta w Warszawie. Ponadto wokół placu stoją drewniane domy i niskie kamienice.
Alumnat
Alumnat to XVII-wieczny budynek ufundowany przez Krzysztofa Wiesiołowskiego. Wpierw pełnił rolę schroniska dla weteranów wojennych. To jedyny zachowany taki obiekt w Polsce. Dziś mieści hotel i restaurację.
Ceny biletów i godziny otwarcia
| Obiekt | Bilet normalny | Bilet ulgowy | Godziny |
|---|---|---|---|
| Wielka Synagoga | 20 zł | 10 zł | wt.-nd., od października do kwietnia 10:00-17:00 |
| Zamek w Tykocinie | 12 zł | 9 zł | codziennie 11:00-17:00 |
Dodatkowo, mamy jeszcze możliwość zwiedzania domu Talmudycznego w cenie 10zł/8zł, albo wraz z Synagogą w cenie 25zł/15zł. Warto pamiętać, że Synagoga jest nieczynna w poniedziałki i święta. Od maja do września działa godzinę dłużej. Ceny podaję orientacyjnie, więc przed wyjazdem sprawdź je na stronach obiektów.
Jak zaplanować zwiedzanie Tykocina
Tykocin da się zobaczyć w jeden dzień. Na same zabytki wystarczą, od trzech do czterech godzin. Proponuję więc taki plan:
- Rano odwiedź Wielką Synagogę i ekspozycję Muzeum w Tykocinie.
- Przejdź przez plac Czarnieckiego do kościoła Trójcy Przenajświętszej.
- Na obiad zjedz kuchnię podlaską w jednej z lokalnych restauracji.
- Po południu przejdź mostem na Narwi i zwiedź zamek.
Atrakcje w okolicy Tykocina
W pobliżu warto odwiedzić Pentowo, czyli Europejską Wieś Bociania nad Narwią. Niedaleko leży też Narwiański Park Narodowy z drewnianymi kładkami przez bagna. Dodatkowo miłośnicy przyrody mogą pojechać dalej do Biebrzańskiego Parku Narodowego.
Czy warto?
Tykocin to barokowa perła Podlasia z bogatą i bolesną historią. Wielka Synagoga, odbudowany zamek i plac Czarnieckiego wystarczą na udany dzień. Dlatego uważam, że listopad to dobry czas na spokojne zwiedzanie bez tłumów. Zatem zachęcam na małą przygodę w Tykocinie. Na koniec zachęcam na zwiedzanie nie tylkoT ykocina. Jeśli chcesz poznać więcej miejsc, daj znać, a chętnie podzielę się tym co interesujące. Pamiętaj tylko, sprawdź godziny otwarcia przed wyjazdem i zostaw czas na obiad nad Narwią.
