Chlebem i solą witamy. Chlebem się dzielmy na zgodę.
Chleb. Każdy z nas wie czym jest, wie jak się go robi, zawsze w domu był. Wyrobów chlebowych jest ogromna ilość. Ile domostw, tyle przepisów. Jednakże wszystko łączy się w jedno. Nasz chleb. Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu „dzieli się” nim od lat. Wielkimi krokami zbliża się podlaskie Święto Chleba w Ciechanowcu. Wiem powtarzam się z nazwą miejsca, ale gorąco Was zachęcam by pojechać tam w ten weekend.
Chleb od wieków ma dla Polaków ogromne znaczenie symboliczne i kulturowe, będąc nie tylko podstawowym składnikiem diety, ale także symbolem jedności, gościnności, dostatku i tradycji. W Polsce chleb towarzyszy ważnym obrzędom, uroczystościom rodzinnym i świątecznym, będąc znakiem wspólnoty i trwałości historii narodowej. W tradycji katolickiej chleb utożsamia się z ciałem Chrystusa, co podkreśla jego duchowe znaczenie i rolę w życiu religijnym Polaków.
Dla mieszkańców województwa podlaskiego, regionu o bogatej tradycji rolniczej i kulturowej, dlatego chleb często odnosi się także do lokalnych obyczajów pieczenia naturalnego chleba i pielęgnowania receptur przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To symbol urodzaju, płodności i gościnności, który ściśle związany jest z obrzędami i codziennym życiem mieszkańców Podlasia, gdzie chleb wypiekany jest tradycyjnie z lokalnych, naturalnych składników.
Współcześnie chleb pozostaje ważnym elementem diety Polaków, dostarczając niezbędnych składników odżywczych i będąc źródłem błonnika, witamin oraz minerałów. Mieszkańcy Podlasia, podobnie jak inni Polacy, cenią tradycyjne chleby, które odzwierciedlają regionalne smaki i lokalną tożsamość.
Praktyczne informacje
- Data: 10 sierpnia 2025 roku (niedziela)
- Miejsce: Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu
- Godziny: 10:00-22:00
- Wstęp: bezpłatny
Historia i początki wydarzenia
Podlaskie Święto Chleba, które co roku przyciąga dziesiątki tysięcy odwiedzających do Ciechanowca, ma swoją bogatą historię sięgającą początku lat 90. XX wieku. Początki tej wyjątkowej imprezy sięgają 1991 roku, kiedy to na terenie Muzeum Rolnictwa zostały zorganizowane tradycyjne dożynki w skansenie.
Przełomowym momentem w historii wydarzenia był 2001 rok, gdy z inicjatywy ówczesnego burmistrza Ciechanowca Stanisława Łapiaka we współpracy z cechem piekarzy z Podlasia i Mazowsza narodziła się idea Podlaskiego Święta Chleba. Głównym motorem i inicjatorem tej transformacji był nieżyjący już Jan Ciszkowski – cukiernik z Ciechanowca.
Od momentu objęcia funkcji dyrektora muzeum przez Dorotę Łapiak, Podlaskie Święto Chleba stało się największą imprezą folklorystyczną nie tylko w województwie podlaskim, ale jedną z największych masowych w Polsce. Każdego roku wydarzenie gromadzi ponad 25-40 tysięcy widzów z różnych regionów Polski i wielu gości zagranicznych.
Minione edycje – przegląd najważniejszych momentów
2022 – XX jubileuszowa edycja
Wyjątkowa edycja połączona z Dożynkami Wojewódzkimi, która odbyła się 14 sierpnia 2022 roku. Wydarzenie zostało objęte Patronatem Narodowym Prezydenta RP Andrzeja Dudy w Stulecie Odzyskania Niepodległości. Przyciągnęła ponad 40 tysięcy turystów.
2023 – XXI edycja
Odbyta 13 sierpnia, gwiazdami wieczoru były zespół Mitra oraz Cleo. Impreza rozpoczęła się tradycyjną mszą świętą w kościele pw. Trójcy Świętej w Ciechanowcu, a następnie przeniosła się na teren muzeum. Wydarzenie charakteryzowało się szczególnym naciskiem na promowanie lokalnych tradycji i kultury ludowej.
2024 – XXII edycja
Tegoroczną gwiazdą wieczoru była Patrycja Markowska, której koncert zaplanowano na godzinę 20:00. Wcześniej wystąpili Zespół Wokalny Miasta Ciechanowiec oraz Project M2. Wydarzenie przyciągnęło ponad 30 tysięcy turystów, którzy mogli uczestniczyć w pokazach zwyczajów agrarnych i poznawać tradycje ludowe.
Wcześniejsze edycje – gwiazdy i atrakcje
- XVI edycja (2016): Gwiazdą wieczoru był zespół Lady Pank
- W poprzednich edycjach występowali także m.in. Anna Żebrowska, Warszawska Kapela z Targówka, Trzeci Oddech Kaczuchy, Sylena
- Podczas różnych edycji prezentowano także pokazy tradycji białoruskich, w tym obrzęd zawijania tzw. brody
XXIII edycja – 10 sierpnia 2025 roku
Program głównych uroczystości
10:00 – Uroczysta msza święta w kościele pw. Wszystkich Świętych na terenie skansenu
11:15 – Przemarsz z wieńcem dożynkowym pod pałac
11:30 – Oficjalne otwarcie XXIII Podlaskiego Święta Chleba na scenie przed pałacem
12:00 – Parada zabytkowych ciągników i lokomobil – jedna z najbardziej spektakularnych atrakcji wydarzenia
Program artystyczny
13:00 – Koncert Artura Leszczyńskiego & Trubadurów XXI wieku
14:00 – Występ Bractwa Akordeonistów Siemiatyckich
15:00 – Koncert Warszawskiej Kapeli z Targówka
16:15 – Występ zespołu Kolej na Łapianki
Koncerty w amfiteatrze – Podlaskie Lato 2025
17:30 – MITRA – folk-rockowy zespół z Gdyni
18:30 – Wojtek Szumański – uznany artysta
20:00 – Gwiazda Wieczoru: Kamil Bednarek – główna atrakcja muzyczna wydarzenia
Ceremonia dożynkowa
14:00 – Wyjazd orszaku żniwnego na pole przy wiatraku w Skansenie B
14:30 – Pokazy żniwne na polu, obejmujące:
- Wyjście w pole
- Żęcie sierpem
- Koszenie kosą
- Tradycyjny odpoczynek żniwiarzy
- Oborywanie przepiórki – najważniejszy element obrzędowy
15:15 – Przemarsz orszaku dożynkowego z pola pod dworek drobnoszlachecki, przekazanie wieńca dożynkowego starostom
15:50 – Pokaz młócenia zboża na polu
Obchody religijno-kulturalne
13:30 – Obrzęd święcenia zwierząt w Skansenie A – tradycja nawiązująca do święta św. Rocha, obchodzonego w sierpniu
10:00-14:00 – Konkurs na wykonanie równianki (tradycyjnego bukietu żniwno-dożynkowego) w zagrodzie szlacheckiej
17:00 – Ogłoszenie wyników konkursu na równiankę
Atrakcje towarzyszące
Od godz. 10:00 działają przez cały dzień:
- Pokaz wypieku chleba w piecu plenerowym w Skansenie B
- Stoiska piekarnicze z chlebem regionalnym – ponad 20 piekarni z całego województwa podlaskiego, mazowieckiego, łódzkiego, a także z Litwy
- Stoiska z rękodziełem artystycznym i jadłem regionalnym
- Wesołe miasteczko z atrakcjami dla dzieci i dorosłych
- Zwiedzanie wystaw i zabytkowych obiektów w skansenie
- Plenerowa wystawa lokomobil, ciągników i silników
Zespoły folklorystyczne i kapele ludowe
W programie XXIII edycji wystąpią:
- Klekociaki z Bociek
- Żurawiacy z Bogut-Pianek
- ZPiT Podlasie z GOK w Szepietowie
- Zespół Regionalny Mazowia z Wysokiego Mazowieckiego
- Pasieka z Platerowa
- Kalina z Żurobic
- Polne Maki z Dołubowa
- Kapela Kłosy z Ciechanowca
- Kapela Nadbużańska
- Kapela Sterdyniacy
- Kapela Sami Swoi z Brańska
- ZPiT Sokołowianie
Tradycje i obrzędy
Oborywanie przepiórki
Jednym z najważniejszych elementów Święta Chleba jest tradycyjny obrzęd oborywania przepiórki. Według dawnej tradycji, na końcu żniw pozostawiano na polu niewielką niezżętą kępę zboża zwaną „przepiórką”. Kłosy te ozdabiano kwiatami, wokół układano kamienie, a w środku, na jednym z kamieni, kładziono kawałek chleba.
Następnie brano najmłodszą uczestniczkę żniw, która musiała być dziewicą, chwytano ją za kostki u nóg i ciągnięto po ściernisku. Było to symboliczne „oborywanie przepiórki” i miało przynieść ziemi płodność na przyszły rok.
Święcenie zwierząt
Zgodnie z tradycją, zwierzęta święciło się 16 sierpnia na świętego Rocha, by zapewnić pomyślność w gospodarstwie i chronić zwierzęta przed zarazą. W Ciechanowcu zwierzęta są święcone w kolejności: koni, krów i owiec.
Równianki dożynkowe
Równianka to tradycyjny bukiet żniwno-dożynkowy wykonany z kłosów zbóż, kwiatów polnych, a nawet drobnych owoców i warzyw, święcony w kościele 15 sierpnia w podziękowaniu za plony. W konkursie na najpiękniejszą równiankę startuje około 300 takich bukietów.
Znaczenie kulturowe i społeczne
Celem imprezy jest zachowanie i przekaz tradycji żniwnych oraz obrzędów jej towarzyszących, a także wzmocnienie poczucia tożsamości regionalnej i ochrona dziedzictwa kultury ludowej. Wydarzenie ma interaktywny charakter, zachęcając do udziału całe rodziny. Widzowie mogą aktywnie uczestniczyć w koszeniu zboża, ustawianiu snopków, młóceniu zboża cepami czy wykonywaniu równianek.
Patronaty i dofinansowanie
XXIII edycja Podlaskiego Święta Chleba została objęta patronatem honorowym przez:
- Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Marszałka Województwa Podlaskiego
- Wojewodę Podlaskiego
Wydarzenie zostało dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w kwocie 50 000 zł przy całkowitym koszcie zadania wynoszącym 203 777 zł.
Podlaskie Święto Chleba to nie tylko impreza ludowa, ale przede wszystkim żywe świadectwo polskiej tradycji rolniczej, miejsce spotkania pokoleń i okazja do poznania bogatego dziedzictwa kulturowego Podlasia. Wydarzenie łączy w sobie edukację, rozrywkę i głęboki szacunek dla pracy rolników oraz tradycyjnych rzemiosł, czyniąc je jedną z najważniejszych imprez folklorystycznych w Polsce.
